حفاظت رويشگاه گياه دارويي Ferula ovina L با استفاده از روش مدل‌سازي رويشگاه پتانسيل (مدل پيشنهادي: تحليل عاملي آشيان‌اكولوژيك)

مجله حفاظت زیست بومی گیاهان

دوره 1 - شماره 1

نوع مقاله: Original Article
چكيده:
چكيده محدود شدن رويشگاه‌ها و نزول جمعيت گونه‌ها به دليل افزايش تخريب انسان در طبيعت، توجه بسياري از محققان را به مدل‌سازي پراكنش گونه‌هاي گياهي برانگيخته است. با توسعه تكنولوژي 3S (به‌عنوان مثال، GIS، RS و GPS) در سال‌هاي اخير، مدل‌سازي رويشگاه‌هاي گياهان دارويي در مقياس بزرگ، تبديل به يك كانون تحقيقات جديد شده ‌است. در اين پژوهش، با استفاده از مدل تحليل عامل اكولوژيك (ENFA) رويشگاه گونه‌ي Ferula ovina Boiss. به عنوان گونه‌اي داراي ارزش دارويي صنعتي فراوان مدل‌سازي گرديد؛ به اين ترتيب كه داده‌هاي حضور اين گونه‌ از 54 سايت در منطقه مطالعاتي (مراتع فريدون‌شهر استان اصفهان) به‌روش تصادفي- طبقه‌بندي جمع‌آوري و نقشه‌هاي متغيرهاي محيطي مانند نقشه‌هاي توپوگرافي، اقليمي و خاك به كمك روش‌هاي زمين آمار با قدرت تفكيك مكاني 90×90 متر توليد گرديد و در نهايت نقشه‌ي رويشگاه بالقوه‌ گونه‌ي F. Ovina ايجاد شد. بر طبق آناليز ENFA، مهمترين عامل در تعيين رويشگاه پتانسيل كما فاكتور درصد ‌رس ‌خاك تعيين شد. پس از آن، رطوبت اشباع خاك و هدايت ‌الكتريكي نسبت به ساير عوامل اهميت بيشتري دارد و جهت شيب، بر پراكنش گونه تأثير زيادي نداشت. مقادير عوامل حاشيه گرايي و تخصص گرايي به‌ترتيب برابر 0/747و 1/712 نشان‌دهنده‌ اين است كه گونه در رويشگاه‌هاي حاشيه‌اي ديده مي‌شود. ارزيابي مدل با استفاده از دو روش ضرايب آماري كاپا (0/72) و اعتبارسنجي متقابل (89%) انجام شد كه نشان‌دهنده دقت بالاي مدل ENFA مي‌باشد. نتايج اين پژوهش براي مقاصد مديريتي در توسعه پايدار اكوسيستم‌هاي مرتعي، حفاظت و احياي اين اكوسيستم‌ها كاربرد دارد.
Habitat protection of Ferula Ovina Boiss. as a medicine plant using habitat potential modeling (suggested model: ecological niche factor analysis)
Article Type: Original Article
Abstract:
Increasing human disturbances have caused habitat fragmentation and population descent in species drawing many researchers’ attention. Along with recent developments in 3S technology (i.e., GIS, RS and GPS), large scale herbal plant habitat modeling has become a new research hot spot. In this study, Ecological-niche factor analysis was used to generate Ferula ovina potential distribution map as a medicinal and industrial plant. stratified- random sampling approach has been used to provide 54 occurrence sample sites in the studied area (Feridonshar rangeland - Isfahan province). Environmental variables such as topography, soil and climate maps were produced using geo-statistical techniques in a 90m*90m resolution and the potential distribution map of F. ovina was generated. According to the results, the most important environmental factor influencing the ecological niche of F. ovina was the soil clay content followed by saturated soil moisture and electrical conductivity. Slope degree had a minor effect on the distribution of F. ovina. The marginality and specialization indices were equal to 0.747 and 1.712 respectively emphasizing the occurrence of F. ovina in marginal habitats. Model accuracy was evaluated by both Cohen’s kappa statistics (k=0.72) and cross validation (%89) methods. The results indicate good accuracy of the ENFA model. This model is suitable for sustainable management of rangeland ecosystems, reclamation and land protection.
قیمت : 20,000 ريال