ويژگي هاي اكولوژيكي گياهان دارويي در زيست‌بوم هاي مرتعي حوزه آبخيز زيلبرچاي آذربايجان شرقي

مجله حفاظت زیست بومی گیاهان

دوره 1 - شماره 1

نوع مقاله: Original Article
چكيده:
اين تحقيق با هدف شناسايي و مستند كردن گياهان دارويي حوزه آبخيز زيلبرچاي استان آذربايجان شرقي انجام شده است. تا با اين شناخت در ارتباط با احياء، حفاظت و سازگاري آن ها در مناطق مشابه اكولوژيكي اقدامات لازم صورت گيرد. ابتدا منطقه مورد مطالعه از نظر پارامترهاي اكولوژيكي مورد مطالعه قرار گرفت و سپس با در نظر گرفتن اين پارامتر ها نمونه هاي گياهي از سطح حوزه جمع‌آوري و با استفاده از منابع معتبر شناسايي و پس از آن با تطبيق منابع گياهان دارويي، ارزش دارويي آن ها و اطلاعات مورد نياز مشخص و طبقه بندي گرديد. 145 گونه دارويي شناسايي كه به 40 تيره و 113 جنس تعلق داشته و Asteraceae با 24 گونه، Rosaceae با 18 گونه، Lamiaceae با 15 گونه مهمترين تيره هاي گياهان دارويي حوزه هستند. علفي ها با 57.2 درصد بيشترين و شبه گراس ها با 0.7 درصد كمترين فرم رويشي را به خود اختصاص داده اند. گونه هاي چند ساله با 72.9 درصد غالب و دوساله ها با 6.5 درصد از كمترين حضور برخوردارند. برگ و اندام هاي زيرزميني بيشترين و صمغ و ساقه چوب از كمترين اندام هاي با ارزش دارويي حوزه هستند. حدود 54.2درصد گونه ها در ارتفاع كمتر از 2000 متر، 2.1 درصد در بيشتر از 2000 متر و بقيه گياهان در ارتفاعات مختلف انتشار دارند. از نظر اكولوژيكي، مرتعي و دارويي عرصه انتشار گونه هاي دارويي و غير دارويي تخريب يافته است. بعضاً گونه هاي با ارزش پائين مرتعي (از نظر تغذيه دام) ولي با ارزش دارويي در سطح عرصه ها گسترش يافته است. از نظر حفاظتي، مديريت بهره برداري مرتعي و دارويي نياز به بررسي و حفاظت بيشتري وجود دارد.
Ecological characteristics of medicinal plants in rangeland ecosystems of ZilbarChay watershed located in East Azerbaijan
Article Type: Original Article
Abstract:
This study aimed at identifying and recording medicinal plant species in Zilbarchay watershed located in East Azerbaijan in order to restore, conserve and plant these species in the same ecological region. Initially, the ecological parameters of the study area were investigated and specimens were collected based on these parameters. Using relevant references plant species were identified. Then they were compared with the medicinal plant literature, and species with medicinal value were recognized and classified. Approximately 145 medicinal plants belonging to 40 families and 113 genera were identified on the watershed. Asteraceae (24 species), Rosaceae (18 species) and Lamiaceae (15 species) are the most important medicinal plant families. Forbs with 57.2% were the most and grass-likes with 0.7% were the least common medicinal plants in the study area. With 72.9%, perennials were the dominant species and biannuals with 6.5% had the lowest distribution. The leaves, underground parts and fruits are the most important medicinal parts among the identified species. 54.2% of the medicinal species are distributed in low altitude (<2000 m), 2.1% on high altitude (>2000 m) and the remaining species are distributed in different altitudes. From ecological, range management and medicinal perspectives the watershed has been degraded. Some plants with low range management (from the livestock palatability perspective), and high medicinal value invaded the areas of the watershed and more studies are required to improve the conservation and management of rangelands and medicinal plants.